Actief beleggen heeft meer directe invloed op de wereld dan passief beleggen, omdat een actieve belegger bewust kiest welke bedrijven wel en niet in de portefeuille komen, en actief gebruikmaakt van aandeelhoudersrechten om bedrijfsgedrag te beïnvloeden. Passief beleggen volgt een index en koopt daarmee automatisch alle bedrijven die erin zitten, ook de minst duurzame. Het verschil wordt pas echt zichtbaar als je kijkt naar stemgedrag, selectie en de tijdshorizon van vijf tot tien jaar waarover verandering plaatsvindt. Hieronder beantwoorden we de meest gestelde vragen over dit onderwerp.
Welke invloed heeft een actieve belegger op bedrijfsgedrag?
Een actieve belegger heeft directe invloed op bedrijfsgedrag via twee mechanismen: selectie en engagement. Door bewust te kiezen welke bedrijven je koopt of mijdt, stuur je kapitaal naar bedrijven die beter presteren op duurzaamheid. Via stemrecht en dialoog zet je bedrijven onder druk om te verbeteren. Dit werkt het sterkst over een periode van vijf tot tien jaar.
Bij actief beleggen analyseer je bedrijven op zowel financiële als niet-financiële criteria, zoals CO2-uitstoot, arbeidsomstandigheden en bestuur. Als een bedrijf slecht scoort, kun je besluiten het niet te kopen. Dat signaal heeft betekenis: minder vraag naar aandelen verhoogt de kapitaalkosten voor dat bedrijf.
Maar de invloed gaat verder dan selectie alleen. Als aandeelhouder heb je stemrecht op de aandeelhoudersvergadering. Je kunt stemmen tegen een beloningsbeleid dat kortetermijndenken stimuleert, of resoluties steunen die bedrijven verplichten tot klimaatrapportage. Dit heet engagement, en het is een van de krachtigste instrumenten van verantwoord beleggen.
Actieve beleggers die voor de lange termijn denken, vijf tot tien jaar of langer, bouwen ook een relatie op met het management van bedrijven. Die relatie geeft ruimte voor een constructieve dialoog die verder gaat dan wat je in een stembrief kunt uitdrukken.
Wat doet een passief fonds als een bedrijf slecht presteert op duurzaamheid?
Een passief fonds doet in principe niets. Het volgt een index en verkoopt een aandeel alleen als het uit de index valt. Als een bedrijf slecht presteert op duurzaamheid maar nog steeds deel uitmaakt van de index, blijft het automatisch in de portefeuille van het passieve fonds. De belegger heeft geen keuze in de selectie.
Dit is een belangrijk nadeel van passief beleggen voor wie duurzame doelstellingen heeft. Grote passieve fondsbeheerders bezitten via hun indexfondsen enorme aandelenpakketten in vrijwel elk groot bedrijf ter wereld. In theorie hebben ze daarmee veel stemkracht. In de praktijk stemmen veel passieve fondsen echter mee met het management, of onthouden ze zich van stemming, omdat ze geen analistencapaciteit hebben om elk dossier inhoudelijk te beoordelen.
Er zijn uitzonderingen: sommige grote passieve beheerders hebben stemteams die actief stemmen op aandeelhoudersvergaderingen. Maar zelfs dan ontbreekt de mogelijkheid om een bedrijf gewoon uit de portefeuille te zetten als signaal van onvrede.
Kan passief beleggen ook duurzaam zijn?
Ja, passief beleggen kan duurzamer worden gemaakt, maar het heeft structurele beperkingen. ESG-indices en duurzame indexfondsen filteren de slechtste bedrijven eruit of wegen duurzame bedrijven zwaarder. Toch blijven ook deze fondsen afhankelijk van de indexsamenstelling en missen ze de flexibiliteit van actieve selectie en direct engagement.
Er zijn verschillende vormen van duurzaam passief beleggen:
- ESG-geïntegreerde indices: bedrijven krijgen een gewicht op basis van hun ESG-score, maar de meeste bedrijven blijven erin.
- Exclusie-indices: sectoren zoals tabak of wapens worden uitgesloten, maar de rest van de markt blijft vertegenwoordigd.
- Paris-aligned benchmarks: indices die zijn afgestemd op klimaatdoelstellingen, met strengere uitsluitingscriteria en een CO2-reductiepad.
Het probleem blijft dat een passief fonds altijd reageert op de index, nooit op het individuele bedrijf. Als een bedrijf zijn duurzaamheidsbeleid verslechtert maar in de index blijft, doet het fonds niets. Impact beleggen in de ware zin van het woord, waarbij je meetbare positieve verandering nastreeft, is moeilijk te realiseren via een passieve strategie.
Wat is het financiële verschil in rendement en kosten?
Passieve fondsen zijn goedkoper dan actieve fondsen, met jaarlijkse kosten die vaak onder de 0,2% liggen tegenover 0,5% tot meer dan 1% voor actieve fondsen. Op het gebied van rendement laten langetermijnstudies zien dat de meeste actieve fondsen de index niet verslaan na kosten. Maar kwalitatief actief beheer gericht op duurzaamheid kan ook risicomanagement bieden dat een index niet biedt.
Het kostenverschil is reëel en mag je niet negeren. Over een periode van tien jaar telt een verschil van 0,5% per jaar aanzienlijk op. Tegelijkertijd is kostenvergelijking alleen niet genoeg als je ook duurzame doelstellingen hebt.
Actieve fondsen die zich richten op kwaliteitsbedrijven met sterke duurzaamheidsprofielen, kunnen risico’s vermijden die passieve fondsen automatisch meenemen. Denk aan bedrijven met grote klimaatrisico’s of slechte governance die over vijf tot tien jaar significant in waarde kunnen dalen. Een actieve beheerder kan dit risico actief beheersen; een passief fonds volgt de index, ook als die risico’s toenemen.
Het financiële verschil hangt dus af van drie factoren:
- Kosten: passief is structureel goedkoper
- Rendement: actief kan outperformen, maar doet dit niet altijd
- Risicobeheer: actief beleggen biedt meer mogelijkheden om duurzaamheidsrisico’s te vermijden
Wanneer past actief beleggen beter bij duurzame doelstellingen?
Actief beleggen past beter bij duurzame doelstellingen als je meer wilt dan het vermijden van de slechtste bedrijven. Als je ook invloed wilt uitoefenen op bedrijfsgedrag, wilt investeren in bedrijven die actief bijdragen aan duurzame oplossingen, of een portefeuille wilt die echt afwijkt van de markt, dan biedt actief beheer over een horizon van vijf tot tien jaar meer mogelijkheden.
Concreet zijn er situaties waarin actief beleggen duidelijk de voorkeur verdient:
- Je wilt dat jouw kapitaal niet naar bepaalde sectoren gaat, ook niet indirect via een index
- Je wilt als aandeelhouder actief stemmen en in dialoog gaan met bedrijven
- Je zoekt blootstelling aan bedrijven die nog niet in grote indices zitten, maar wel bijdragen aan de energietransitie of andere duurzame thema’s
- Je hebt een beleggingshorizon van vijf tot tien jaar of langer en wilt dat de portefeuille meebeweegt met veranderende duurzaamheidsnormen
Voor beleggers die puur op kosten sturen en geen specifieke duurzame doelstellingen hebben, kan een goedkoop ESG-indexfonds een redelijk compromis zijn. Maar wie echt wil bijdragen aan verandering, merkt al snel dat passief beleggen daarvoor te weinig instrumenten biedt.
Hoe wij je helpen met verantwoord beleggen
Bij DoubleDividend combineren we financiële discipline met een actieve duurzame aanpak. We beleggen voor de lange termijn, met een horizon van vijf tot tien jaar, en maken gebruik van alle instrumenten die actief beheer biedt: selectie, engagement en stemgedrag. Wat we concreet voor je doen:
- Actieve selectie: we analyseren bedrijven op zowel financiële kwaliteit als duurzaamheidsprestaties en nemen alleen bedrijven op die op beide gebieden sterk genoeg zijn
- Engagement: we gaan in dialoog met bedrijven en stemmen actief op aandeelhoudersvergaderingen om gedragsverandering te stimuleren
- Transparantie: je weet altijd waar je in belegt en waarom, inclusief de duurzame impact van je portefeuille
- Persoonlijk vermogensbeheer: we beleggen naast onze klanten, wat betekent dat onze belangen gelijk lopen met die van jou
Wil je weten hoe actief en verantwoord beleggen er voor jouw situatie uitziet? Neem contact met ons op voor een vrijblijvend gesprek over jouw vermogen en duurzame doelstellingen.